Het Programma van Eisen zorgt ervoor dat een nieuw te ontwerpen gebouw beantwoordt aan de eisen en wensen van de organisatie. Een programma van eisen verzekert u van een weloverwogen planontwikkeling en een goede opdracht-formulering voor de architect.

Programma van Eisen (PvE)

Het Programma van Eisen[1] beschrijft de organisatiestructuur, de visie en de activiteiten van de gebruikers. Deze zijn belangrijk vanwege de ruimtelijke consequenties. Een gebouw dient immers de organisatie en hun activiteiten optimaal te faciliteren. Daarnaast beschrijft het Programma van Eisen alle benodigde ruimten (inclusief het aantal m2’s) en geeft het een functionele omschrijving per ruimte. Directe en indirecte relaties tussen ruimten worden weergeven in een huisvestingsconcept (vlekkenplan – zie afbeelding). Verder worden specifieke wensen van de gebruikers voor het te bouwen object opgenomen.

Een Programma van Eisen wordt globaal op de volgende wijze opgebouwd:

  • Organisatie
  • Visie
  • Visie op huisvesting
  • Huisvestingsconcept (relatieschema & vlekkenplan)
  • Ruimtetabel
  • Functionele beschrijving van ruimten
  • Kwaliteitseisen

In de praktijk worden verschillende indelingen gehanteerd. Er is een norm voor het opstellen van programma’s van eisen (NEN 2658)[2] en een SBR richtlijn (SBR 258)[3].

programma van eisen vlekkenplan

Afbeelding: voorbeeld van een vlekkenplan voor speciaal onderwijs.

Voorbeeld

Voor Rafael hebben wij een Programma van Eisen opgesteld. Rafael is een school voor Speciaal Onderwijs aan Zeer Moeilijk Lerende Kinderen uit Utrecht en omstreken. De leerlingen hebben een verstandelijke beperking en zijn tussen de vier en veertien jaar. Naast het onderwijs van Rafael worden er twee zorgpartners in het nieuwe gebouw gehuisvest: Zorgorganisatie Reinaerde en Kinderopvangorganisatie Vriendjes (Amerpoort). Er is dan ook rekening gehouden met ruimte voor de zorgpartners. Voor het rapport [klik hier].

Programma van Eisen (PvE) – aandacht voor functionaliteit

Het grote voordeel van een aparte programma-van-eisen-fase, is dat expliciet aandacht wordt besteed aan het helder formuleren van ruimtelijke en functionele eisen, zonder direct in oplossingen te denken. De programma-van-eisen-fase stelt de organisatie in staat om gestructureerd na te denken over de toekomstige functionaliteit van het nieuwe gebouw. Zo wordt ervoor gezorgd dat het nieuwe gebouw na de oplevering in de praktijk goed functioneert.

[1] Het gaat hier om een ruimtelijk-functioneel programma van eisen, en niet om een Technisch Programma van Eisen. 
Een Technisch Programma van Eisen is een gedetailleerde technische uitwerking en beschrijft de bouwfysische eisen. 
Het dient als basis voor het definitief ontwerp en de contractstukken ter voorbereiding van de uitvoering.
[2] NEN 2658, ‘Programma’s van Eisen voor gebouwen en bijbehorende projectprocedure. Algemene regels’ (1993)
[3] SBR 258, ‘Programma van Eisen. Instrument voor kwaliteitsbeheersing’ (1996)