Gezondheidszorg, welzijn, cultuur, sport en recreatie vormen in toenemende mate het werkterrein van de gemeente. Van verruiming van de naschoolse opvang tot het beheer van een multifunctionele accommodatie of een sportpark: het zijn allemaal zaken waarover gemeenten besluiten nemen in samenspraak met belanghebbenden. De gemeente draagt zorg voor een veilige en leefbare woonomgeving en werkomgeving. Daarnaast is de gemeente het eerste loket als het gaat om voorzieningen en diensten voor de eigen inwoners. Onder meer als uitvoering van landelijke wetten (medebewind). Daarnaast kan de gemeente op onderdelen ook eigen diensten en voorzieningen aanbieden (eigen beleid voeren).